ورزش عصرگاهی؛ کلید سلامتی و شادابی در دوران سالمندی

با افزایش امید به زندگی و پیشرفت علم پزشکی، جمعیت سالمندان در ایران و جهان به طور چشمگیری در حال رشد است. طبق پیش‌بینی‌ها، تا سال ۱۴۱۵، حدود ۱۱ درصد جمعیت ایران را افراد بالای ۶۵ سال تشکیل خواهند داد. سالمندی با تغییرات فیزیکی و روانی همراه است که اگر به آنها توجه نشود، می‌تواند کیفیت زندگی را به شدت کاهش دهد.

یکی از نگرانی‌های مهم در دوران سالمندی، افسردگی است که پس از بیماری‌های جسمی، دومین عامل ناتوانی محسوب می‌شود. تحقیقات نشان داده‌اند که افسردگی با کاهش حافظه و قدرت تمرکز همراه است. این موضوع به ویژه برای سالمندانی که به دیابت مبتلا هستند، نگران‌کننده‌تر است؛ زیرا دیابت نه تنها کنترل وضعیت جسمی را دشوارتر می‌کند، بلکه خطر ابتلا به آلزایمر و اختلالات شناختی را نیز افزایش می‌دهد.

تحقیقی که توسط عذرا محمدپناه اردکان و همکارانش انجام شده است، نشان می‌دهد که ورزش عصرگاهی می‌تواند تأثیر مثبتی بر کاهش افسردگی و بهبود حافظه سالمندان دیابتی داشته باشد. در این تحقیق، ۴۵ زن سالمند دیابتی به طور تصادفی به سه گروه تقسیم شدند: گروه ورزش صبحگاهی، گروه ورزش عصرگاهی و گروه کنترل.

نتایج این تحقیق نشان داد که هر دو نوع تمرین، چه در صبح و چه در عصر، تأثیر مثبتی بر کاهش افسردگی و بهبود عملکرد ذهنی سالمندان داشتند. اما تأثیر تمرین عصرگاهی چشمگیرتر بود. شرکت‌کنندگانی که عصرها ورزش کرده بودند، هم احساس بهتری داشتند و هم در آزمون‌های شناختی نمره بهتری کسب کردند.

پژوهشگران معتقدند که عصرها، بدن در بهترین حالت عملکردی خود قرار دارد؛ دمای بدن بالا می‌رود، عضلات قوی‌تر عمل می‌کنند و جریان خون به مغز بهتر می‌رسد. همچنین ترشح هورمون‌های مفیدی مانند سروتونین (هورمون نشاط) بیشتر می‌شود و همین عوامل به بهبود حال روانی و ذهنی افراد کمک می‌کند.

ورزش می‌تواند به سالمندان کمک کند تا با دیگران بیشتر ارتباط داشته باشند، حس تنهایی کمتری کنند و امید بیشتری به زندگی داشته باشند. در واقع، ورزش نه فقط برای جسم، بلکه برای روان هم مانند یک داروی مؤثر عمل می‌کند.

مسئله مهم دیگری که در این پژوهش بر آن تأکید شده، توجه به زمان مناسب برای ورزش است. تمرین در عصر، نه تنها اثربخشی بیشتری دارد، بلکه خطر آسیب نیز کمتر است، زیرا عضلات گرم‌تر و آماده‌تر هستند.