مزیت انرژی ارزان ایران باید به سوی نوآوری و هوش مصنوعی هدایت شود
سالها، انرژی ارزان موتور محرک رشد صنایع در ایران بود، اما امروزه این مزیت به مانعی برای گسترش و توسعه بدل شده است. کمبود گاز و برق و فرسودگی زیرساختها نشان میدهد که انرژی بدون بهرهوری دیگر نمیتواند ضامن رقابتپذیری باشد.
حمیدرضا مازندرانی، پژوهشگر شبکه و هوش مصنوعی، معتقد است که زمان آن رسیده است که از مزیت انرژی ارزان در مسیر گسترش و نوآوری هوش مصنوعی بهره بگیریم. در حالی که در بسیاری از کشورها، بخش اعظم انرژی به نوآوری و گسترش هوش مصنوعی اختصاص مییابد، ایران با شدت مصرف انرژی دو برابر میانگین جهانی مواجه است.
این یعنی برای تولید هر واحد محصول، دو برابر میانگین جهانی انرژی مصرف میکند. علاوه بر این، مزیت انرژی ارزان عملاً کارایی خود را از دست داده است و مصرف انرژی در مسیر قبل، مانع سرمایهگذاری در بخشهای نوآورانه شده است.
مازندرانی بر این باور است که انرژی باید سوخت نوآوری و توان محاسباتی برای گسترش هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال باشد تا کشور بتواند از خامفروشی فاصله بگیرد و مزیت پایدار تولید کند.
همزمان، کمبود گاز و برق در فصول مختلف منجر به توقف یا کاهش تولید در بسیاری از واحدهای صنعتی شده است. این بحران نشان میدهد که حتی «ارزانترین انرژی» هم بدون بهرهوری و مدیریت هوشمند، نمیتواند ضمانتکننده اقتصاد باشد.
در این شرایط، چگونه میتوان انرژی ارزان را نه فقط به عنوان سوخت تولید، بلکه به عنوان سوخت نوآوری بهره گرفت؟
پیشنهاد مطالعه: مطالعه تازه خطرات ویپ کشیدن برای نوجوانان را اشکار میکند_دیدانگار
سرمایهگذاری روی فناوریهای هوش مصنوعی، در مرحله اول از نظر انرژی پرهزینه است. مازندرانی میگوید:
«مدلهای هوش مصنوعی مولد، چه در مرحلهی آموزش و چه در زمان تولید خروجی، نیازمند محاسبات سنگین و در نتیجه مصرف انرژی بالایی هستند. این در حالی است که در ایران، مزیت انرژی ارزان میتواند به یک زمان راهبردی در این حوزه تبدیل شود.
او معتقد است که میتوان انرژی را به توانِ محاسباتی بدل کرد؛ این توان محاسباتی میتواند برای حل مسائل داخلی کشور به کار رود یا بهصورت یک خدمت/محصول قابل ارائه باشد.
یکی از راهها این است که نفت از مسیر زنجیره پتروشیمی به محصولات با قیمتافزوده بالاتر تبدیل شود؛ اما راه دیگر، تبدیل مستقیم انرژی خام به «پردازش» است.
مازندرانی تاکید دارد که بهجای خامفروشی، میتوان بازاری حول ارائه پردازش و زیرساختهای داده و مدل ایجاد کرد و رونق آفرید.
پیشنهاد مطالعه: چین به ساخت قطارهایی با شدت 1000 کیلومتربرساعت نزدیکتر شد
«در این حوزه، برخی کشورهای اسکاندیناوی رویکرد هوشمندانهای در پیش گرفتهاند، بهعلت آبوهوای سرد، مراکز داده را در همان مناطق مستقر میکنند تا از مزیت طبیعی برای کاهش هزینههای خنکسازی بهره ببرند.
او معتقد است که سرمایهگذاری هوشمند روی انرژی ارزان میتواند آن را به جای سوخت ساده، به «محصولی با قیمت افزوده بالا» تبدیل کند و ایران را از خامفروشی به اقتصاد مبتنی بر فناوری و داده نزدیک کند.
در نهایت، امروز حتی «انرژی ارزان» نیز بدون بهرهوری بالا، مدیریت هوشمند و زیرساختهای مدرن نمیتواند ضمانتکننده مزیت رقابتی پایدار باشد.
