هدایت مزیت انرژی ارزان ایران به سمت نوآوری و هوش مصنوعی
دهه‌ها، هزینه پایین انرژی به عنوان موتور محرک رشد صنایع در ایران عمل می‌کرد، اما در شرایط حاضر این مزیت به یک مانع برای توسعه و گسترش تبدیل شده است. کمبود گاز و برق در فصول مختلف، فرسودگی زیرساخت‌ها و شدت مصرف انرژی دو برابر میانگین جهانی، نشان می‌دهد که انرژی بدون بهره‌وری نمی‌تواند ضامن رقابت‌پذیری باشد.
حمیدرضا مازندرانی، پژوهشگر حوزه شبکه و هوش مصنوعی، معتقد است زمان آن فرا رسیده که از مزیت انرژی ارزان در مسیر گسترش و نوآوری هوش مصنوعی بهره ببریم. در حالی که در بسیاری از کشورها بخش اعظم انرژی به نوآوری و گسترش هوش مصنوعی اختصاص می‌یابد، ایران همچنان با الگوی مصرف سنتی و کارایی پایین روبروست.
🔗 بیشتر بخوانید: کسب‌وکار ریخته‌گری سامسونگ به گمان زیادً به یک شرکت جدا گانه تبدیل می‌شود_دیدانگار
این موضوع به این معناست که برای تولید هر واحد محصول، ایران دو برابر میانگین جهانی انرژی مصرف می‌کند. مزیت انرژی ارزان عملاً کارایی خود را از دست داده و ادامه الگوی مصرف قبلی، مانع سرمایه‌گذاری در بخش‌های نوآورانه شده است.
مازندرانی بر این باور است که انرژی باید سوخت نوآوری و توان محاسباتی برای گسترش هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال باشد تا کشور بتواند از خام‌فروشی فاصله بگیرد و مزیت رقابتی پایدار ایجاد کند.
🔗 بیشتر بخوانید: ورزش می‌تواند تمایل به خودکشی را در نوجوانان افت دهد_دیدانگار
هم‌زمان، کمبود گاز و برق در فصول مختلف منجر به توقف یا کاهش تولید در بسیاری از واحدهای صنعتی شده است. این بحران نشان می‌دهد که حتی «ارزان‌ترین انرژی» هم بدون بهره‌وری و مدیریت هوشمند، نمی‌تواند ضمانت‌کننده اقتصاد باشد.
در این شرایط، چگونه می‌توان انرژی ارزان را نه تنها به عنوان سوخت تولید، بلکه به عنوان سوخت نوآوری بهره برد؟
پیشنهاد مطالعه: مطالعه تازه خطرات ویپ کشیدن برای نوجوانان را اشکار می‌کند_دیدانگار
سرمایه‌گذاری روی فناوری‌های هوش مصنوعی، در مرحله اول از نظر انرژی پرهزینه است. مازندرانی می‌گوید:
«مدل‌های هوش مصنوعی مولد، چه در مرحله‌ی آموزش و چه در زمان تولید خروجی، نیازمند محاسبات سنگین و در نتیجه مصرف انرژی بالایی هستند. این در حالی است که در ایران، مزیت انرژی ارزان می‌تواند به یک فرصت راهبردی در این حوزه تبدیل شود.»
او معتقد است که می‌توان انرژی را به توانِ محاسباتی تبدیل کرد؛ این توان محاسباتی می‌تواند برای حل مسائل داخلی کشور به کار رود یا به‌صورت یک خدمت و محصول قابل ارائه در بازارهای جهانی عرضه گردد.
یکی از راه‌ها این است که نفت از مسیر زنجیره پتروشیمی به محصولات با ارزش‌افزوده بالاتر تبدیل شود؛ اما راه دیگر، تبدیل مستقیم انرژی خام به «پردازش» و توان محاسباتی است.
مازندرانی تاکید دارد که به‌جای خام‌فروشی، می‌توان بازاری حول ارائه پردازش، زیرساخت‌های داده و مدل‌سازی ایجاد کرد و رونق بخشید.
پیشنهاد مطالعه: چین به ساخت قطارهایی با سرعت ۱۰۰۰ کیلومتر بر ساعت نزدیک‌تر شد
«در این حوزه، برخی کشورهای اسکاندیناوی رویکرد هوشمندانه‌ای در پیش گرفته‌اند؛ به‌علت آب‌وهوای سرد، مراکز داده را در همان مناطق مستقر می‌کنند تا از مزیت طبیعی برای کاهش هزینه‌های خنک‌سازی بهره ببرند.»
او معتقد است که سرمایه‌گذاری هوشمند روی انرژی ارزان می‌تواند آن را به جای سوخت ساده، به «محصولی با ارزش‌افزوده بالا» تبدیل کند و ایران را از اقتصاد مبتنی بر خام‌فروشی به اقتصاد مبتنی بر فناوری و داده نزدیک سازد.
در نهایت، امروز حتی «انرژی ارزان» نیز بدون بهره‌وری بالا، مدیریت هوشمند و زیرساخت‌های مدرن نمی‌تواند ضمانت‌کننده مزیت رقابتی پایدار باشد.
