پنج جنگنده نمادین دوران جنگ سرد میگ-۲۹، اف-۱۶، میگ-۲۱، فانتوم و سو-۲۷
ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی در دوران جنگ سرد پیشگمان طراحی و تولید جت‌های جنگنده پیشرو بودند که بسیاری از آن‌ها همچنان در ناوگان‌های هوایی جهان فعال‌اند. اگرچه جنگنده‌های آمریکایی نظیر اف-۱۶ معمولا بر همتایان شوروی برتری داشته‌اند، اما جت‌های شوروی نیز محبوبیت گسترده‌ای یافتند و به طور گسترده صادر شدند. در این گزارش پنج مورد از برترین جنگنده‌های دو قطب قدرت آن دوره معرفی می‌شوند.
۱- میگ-۲۹
بیش از ۱۶۰۰ فروند از میگ-۲۹ تولید شده است.
| اولین پرواز |
| نقش |
| آخر تشکیل |
میگ-۲۹ یکی از نمادین‌ترین جنگنده‌های شوروی در اواخر دوران جنگ سرد بود و همچنان در سراسر جهان، از جمله اوکراین، در خدمت است. این جت برای مقابله با جنگنده‌های قدرتمند اف-۱۵ ایگل و اف-۱۶ فایتینگ فالکن طراحی شده و اولین بار در سال ۱۹۸۳ در خدمت قرار گرفت. اگرچه در ابتدا به عنوان یک جنگنده برتری هوایی ساخته شده بود، اما در طول سال‌ها به یک جنگنده چندمنظوره تبدیل شد. در روسیه، میگ-۲۹ها به تدریج توسط خانواده سوخو سو-۲۷ (شامل سو-۳۰، سو-۳۴ و سو-۳۵) جایگزین شده‌اند. نسخه‌های مدرن روسی شامل میگ-۲۹کی و میگ-۳۵ هستند که برای صادرات طراحی شده‌اند، اما تاکنون هیچ سفارش خارجی‌ای دریافت نکرده‌اند.
۲- اف-۱۶ فایتینگ فالکن
بیش از ۴۶۰۰ فروند از اف-۱۶ تولید شده است.
| اولین پرواز |
| نقش |
| آخر تشکیل |
اف-۱۶ فایتینگ فالکن احتمالا موفق‌ترین جت جنگنده اواخر جنگ سرد در ناوگان هوایی ایالات متحده است. این جنگنده چندمنظوره، فرا‌صوت و تک‌موتوره همچنان برای صادرات تولید می‌شود. جدید‌ترین نوع، اف-۱۶ بلوک ۷۰، تفاوت شب و روزی با نسخه‌های اصلی دارد. نزدیک به ۵۰ سال پس از اولین پرواز، کشور‌هایی نظیر اوکراین، آرژانتین، بلغارستان و اسلواکی تصمیم به ارتقای نیروی هوایی خود با دریافت اف-۱۶های مدرن گرفته‌اند. اف-۱۶ محبوب‌ترین جت جنگنده در خدمت فعلی جهان است با بیش از ۲۰۰۰ فروند فعال و تنها یک مورد تایید شده سقوط در نبرد‌های هوا-به-هوا دارد. با ورود نزدیک اف-۱۶ به اوکراین، این جنگنده آمریکایی مجددا با رقبای قدیمی دوران جنگ سرد خود، سو-۲۷ (و مشتقات) و میگ-۲۹ (و مشتقات) روبرو خواهد شد. در نیروی هوایی اوکراین، اف-۱۶های اهدایی (که بیش‌تر در دوران جنگ سرد ساخته شده‌اند) در کنار سو-۲۷، سو-۲۴، سو-۲۵ و میگ-۲۹ میراث شوروی خدمت می‌کنند.
۳- میگ-۲۱ / چنغدو جی-۷ ( / )
بیش از ۱۳۰۰۰ فروند از میگ-۲۱ و چنغدو جی-۷ تولید شده است.
| اولین پرواز |
| نقش |
| آخر تشکیل |
میگ-۲۱ فیشبد یکی از پرتولید‌ترین و پرکاربرد‌ترین جت‌های جنگنده دوران جنگ سرد است. نزدیک به ۱۰۵۰۰ فروند میگ-۲۱ (شامل موارد تولید تحت لایسنس در هند) و بیش از ۲۴۰۰ نسخه تحت لایسنس چینی به نام چنغدو جی-۷ تولید شده‌اند. در طول سال‌ها، نزدیک به ۶۰ کشور از این جنگنده استفاده کرده‌اند. میگ-۲۱ اولین بار در سال ۱۹۵۵ پرواز کرد و تا سال ۱۹۸۵ در تولید باقی ماند، در حالی که جی-۷ چینی تا سال ۲۰۱۳ تولید می‌شد (آخرین مدل‌ها به بنگلادش صادر شدند). میگ-۲۱ همچنان در نیرو‌های هوایی بسیاری از کشور‌های در حال توسعه، به ویژه در آفریقا، فعال است. هند (که این جنگنده‌ها را تابوت پرنده می‌نامد) در تلاش است تا آخرین فروند‌ها را بازنشسته کند.
۴- فانتوم دو ( II)
بیش از ۴۰۰۰ فروند از اف-۴ فانتوم دو تولید شده است.
| اولین پرواز |
| نقش |
| آخر تشکیل |
جنگنده اف-۴ فانتوم دو، ساخت مک‌دنل داگلاس، یکی از نمادین‌ترین جت‌های جنگنده ایالات متحده در اواسط دوران جنگ سرد است. این جت یک هواپیمای رهگیر و جنگنده فرا‌صوت دوربرد است که اولین بار در سال ۱۹۶۱ در نیروی دریایی آمریکا در خدمت قرار گرفت. فانتوم به دلیل سرعت بالا (بیش از ۲.۲ ماخ) شناخته شده است. جت‌های جنگنده بعدی آمریکا کند‌تر شده‌اند (اف-۳۵ حداکثر سرعت ۱.۶ ماخ دارد). فانتوم همچنان در خدمت است، اما آخرین روز‌های عمر خدمتی خود را سپری می‌کند. کره جنوبی آخرین فانتوم‌های خود را در اوایل ۲۰۲۴ بازنشست کرد و یونان نیز همین مسیر را طی کرد. در نتیجه، ترکیه و ایران تنها دارندگان فانتوم‌های فعال در جهان باقی مانده‌اند.
۵- سو-۲۷ فلنکر
بیش از ۶۸۰ فروند از سو-۲۷ فلنکر تولید شده است (بدون احتساب نسخه‌های مشتق).
| اولین پرواز |
| نقش |
| آخر تشکیل |
خانواده سو-۲۷ فلنکر احتمالا رایج‌ترین جت جنگنده در جنگ فعلی اوکراین است. در حالی که اوکراین از نسخه‌های قدیمی‌تر سو-۲۷ استفاده می‌کند، ستون فقرات جنگنده‌های نیروی هوایی روسیه از انواع مدرن‌تر سو-۳۰، سو-۳۴ و سو-۳۵ تشکیل شده که نسخه‌های ارتقا یافته فلنکر هستند. فلنکر به عنوان رقیب مستقیم برای جت‌های بزرگ آمریکایی نظیر اف-۱۴ تومکت و اف-۱۵ ایگل در اواخر جنگ سرد طراحی شده بود و مکمل میگ-۲۹ محسوب می‌شد. سال‌ها صادرات جت‌های جنگنده روسیه بخش عمده‌ای از سود صنعت صادرات تسلیحات این کشور بود، اما در سال‌های اخیر صادرات فلنکر و سایر جت‌های روسی به شدت کاهش یافته است. مشتق چینی فلنکر نیز به نام شنیانگ جی-۱۱ در چین تولید می‌شود.
