به گزارش بهداشت نیوز، پرتلاشی تیروئید در حدود یک نفر از هر صد نفر بالای دوازده سال رخ میدهد و با افزایش سطح هورمونهای تیروئید آشکار میشود. اگرچه چندین عامل بالقوه برای این بیماری وجود دارد، از جمله بیماری گریوز و نودولهای بیشفعال تیروئید، برخی داروها نیز میتوانند زمینهساز بروز این حالت شوند.

تیروئید پرکار چیست؟

غده تیروئید یک غده پروانهشکل در جلوی حنجره و نزدیکی قاعده گردن است که هورمونهای تیروئیدی ترشح میکند. این هورمونها برای ذخیره و مدیریت انرژی بدن ضروری هستند و بر عملکردهایی نظیر ضربان قلب، تنفس و متابولیسم تأثیر میگذارند.

گاهی اوقات غده تیروئید بیش از حد هورمون ترشح میکند که به این حالت پرتلاشی تیروئید میگویند. افزایش سطح هورمون تیروئید میتواند عوارضی چون افزایش اشتها، کاهش وزن بیدلیل، حساسیت به گرما، دفع مکرر مدفوع، لرزش عضلانی بهویژه در دست، تاخی، تحریکپذیری یا اضطراب، و اختلال خواب یا خستگی پس از استراحت طولانی را به همراه داشته باشد.

علائم پرتلاشی تیروئید از بسیار خفیف تا ناتوانکننده متغیر است. در صورت درمان نشدن، این بیماری خطر سکته مغزی و سایر مشکلات قلبی را افزایش میدهد، میتواند به پوکی استخوان منجر شود، بر باروری مردان و زنان تأثیر منفی بگذارد و سلامت چشمان را نیز تحتالشعاع قرار دهد. با گزینههای درمانی مناسب، اکثر بیماران میتوانند زندگی سالم و فعالی داشته باشند.

داروهایی که میتوانند باعث پرتلاشی تیروئید شوند

علل مختلفی برای پرتلاشی تیروئید وجود دارد. بیماری گریوز شایعترین عامل است، اما برخی داروها نیز میتوانند نقش داشته باشند

آمیودارون این دارو بهصورت اصلی برای درمان اختلالات ریتم قلب تجویز میشود و نزدیک به صد برابر مصرف معمول روزانه ید دارد. غده تیروئید از ید برای تشکیل هورمونها استفاده میکند و افزایش مقدار ید میتواند باعث پرتلاشی غده شود.

اینترفرون آلفا برای درمان عفونتهای مزمن ویروس هپاتیت سی به کار میرود. حدود پانزده درصد از افراد مصرفکننده این دارو به بیماری تیروئید مبتلا میشوند. اگرچه این اثر ممکن است ناشی از خود دارو باشد، شواهدی وجود دارد که ویروس هپاتیت سی نیز در بروز پرتلاشی تیروئید نقشی داشته باشد.

مهارکنندههای گیرنده مرگ برنامهریزیشده-۱ (۱) این داروها در ایمونوتراپی سرطان استفاده میشوند و برای تقویت سیستم ایمنی بدن در برابر سلولهای سرطانی طراحی شدهاند. آنها خطر ابتلا به پرتلاشی تیروئید را افزایش میدهند، زیرا میتوانند باعث آزاد شدن آنتیبادیهایی شوند که علیه هورمونهای تیروئیدی عمل میکنند.

آلمتوزوماب داروی دیگری برای درمان سرطان است. بیماران مصرفکننده این دارو بهویژه در معرض ابتلا به بیماری گریوز قرار دارند که یکی از شایعترین علل پرتلاشی تیروئید است. در این حالت بدن آنتیبادیهایی تشکیل میدهد که به غده تیروئید حمله میکنند.

لیتیوم برای درمان اختلال دو قطبی تجویز میشود. به ندرت میتواند باعث بروز پرتلاشی تیروئید یا بیماری گریوز شود. این اثر با افزایش توانایی غده تیروئید برای جذب و نگهداری ید، که برای تشکیل هورمونهای تیروئید ضروری است، رخ میدهد.

برخی داروها و مکملهای بدون نسخه نیز میتوانند باعث پرتلاشی تیروئید شوند، معمولا زمانی که حاوی مقادیر زیادی ید باشند، مانند مکملهای کلپ دریایی.

اگر علائم پرتلاشی تیروئید را مشاهده میکنید، ضروری است پزشک خود را از تمام داروهای مصرفی، از جمله داروهای بدون نسخه، با نسخه و مکملهای غذایی، آگاه کنید.

آیا مصرف داروهای تیروئید میتواند باعث پرتلاشی شود؟

بله. اگر برای درمان کمکاری تیروئید از داروهای تیروئیدی استفاده میکنید، مصرف بیش از حد میتواند منجر به پرتلاشی تیروئید شود. سطح هورمون تیروئید میتواند در طول زمان، به دلیل تغییر سبک زندگی، افزایش مصرف ید در رژیم غذایی یا پیشرفت بیماری، دچار نوسان شود. پزشک سطح تیروئید را بهطور منظم کنترل کرده و دوز دارو را بر اساس آن تنظیم میکند. با این حال، اگر در حال حاضر داروی تیروئید مصرف میکنید و علائم پرتلاشی را مشاهده کردید، به پزشک مراجعه کنید تا سطح هورمونتان بررسی و دارو تنظیم شود.

عوامل خطر پرتلاشی تیروئید

علاوه بر داروها، برخی عوامل دیگر نیز خطر ابتلا را افزایش میدهند سابقه خانوادگی اختلالات تیروئید، داشتن شرایط پزشکی خاصی نظیر کمخونی خطرناک یا دیابت، سن بالای شصت سال، داشتن گواتر یا تورم غده تیروئید که در گذشته درمان شده، و بارداری در شش ماه اخیر.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

در صورت مشاهده علائم پرتلاشی تیروئید، به پزشک مراجعه کنید. آنها با یک آزمایش خون ساده که سطح هورمون تیروئید را میسنجد، میتوانند تشخیص را تأیید کنند. اگر سطح هورمون افزایش یافته باشد، پزشک گزینههای درمانی را با شما در میان میگذارد تا سطح هورمون به محدوده طبیعی بازگردانده شود. گزینههای درمانی شامل دارو، رادیوید درمانی و عمل جراحی میباشند.