کد خبر: 282041

تاریخ انتشار کردن: چهارشنبه 10 ارديبهشت 1404 – 11:56

به نقل از بهداشت نیوز در سال‌های تازه، پروبیوتیک‌ها به گفتن مکمل‌های غذایی و اجزای کلیدی در محصولات سلامت، از ماست‌های غنی‌شده تا کپسول‌ها، محبوبیت چشمگیری یافته‌اند. مصرف‌کنندگان با مقصد بهبود سلامت گوارش و تحکیم سیستم ایمنی به این محصولات روی آورده‌اند، اما سوال اینجاست که علت این محبوبیت چیست و آیا این میکروارگانیسم‌ها واقعاً کارکرد گوارشی را تنظیم می‌کنند؟

پروبیوتیک چیست و مکانیسم عمل آن چطور است؟

پروبیوتیک‌ها میکروارگانیسم‌های زنده‌ای، عمدتاً باکتری‌های سودمند، می باشند که اگر به مقدار کافی مصرف شوند، می‌توانند مزایا سلامتی برای میزبان داشته باشند. این میکروب‌ها با استقرار در روده، به اعتدال میکروبیوم روده پشتیبانی کرده و از این طریق بر کارکرد گوارشی و سیستم ایمنی بدن تأثیر می‌گذارند.

شواهد علمی مشخص می کند پروبیوتیک‌ها با راه حلهای مختلفی همانند تشکیل اسیدهای چرب مختصر‌زنجیر (که به افت التهاب روده پشتیبانی می‌کند) و رقابت با باکتری‌های بیماری‌زا، به نگه داری سلامت گوارش پشتیبانی می‌رسانند. با این حال، اثربخشی آن‌ها کاملاً به نوع سویه باکتری، دوز مصرفی و حالت سلامتی فرد مصرف‌کننده بستگی دارد.

چرا پروبیوتیک‌ها اینقدر محبوب شده‌اند؟

رشد محبوبیت پروبیوتیک‌ها ریشه در ترکیبی از افزایش آگاهی علمی، تغییرات فرهنگی و استراتژی‌های بازاریابی دارد. اولاً، فهمیدن بهتر اهمیت میکروبیوم روده و ربط آن با سلامت گوارش، ایمنی و حتی سلامت روان، تقاضا برای محصولات مرتبط را افزایش داده است.

ثانیاً، تبلیغات گسترده شرکت‌های تولیدکننده مواد غذایی و مکمل‌ها، پروبیوتیک‌ها را به گفتن راه‌حلی آسان و در دسترس برای مشکلات گوارشی رایج معارفه کرده‌اند. سوماً، افزایش شیوع اختلالاتی همانند سندرم روده تحریک‌پذیر (IBS) و عدم تحمل لاکتوز، افراد بیشتری را به جستجوی راهکارهای جانشین همانند پروبیوتیک‌ها سوق داده است.

نقش واقعی پروبیوتیک‌ها در تنظیم گوارش

تحقیقات علمی مشخص می کند که پروبیوتیک‌ها می‌توانند در شرایط خاص به بهبود کارکرد گوارشی پشتیبانی کنند. برخی مطالعات اثربخشی آن‌ها را در افت علائم سندرم روده تحریک‌پذیر، همانند نفخ و درد شکمی، نشان داده‌اند. این چنین، سویه‌های خاصی از پروبیوتیک‌ها در بهبود یبوست و تنظیم حرکات روده مؤثر بوده‌اند.

با این وجود، تأثیرات پروبیوتیک‌ها برای همه یکسان نیست. در افرادی که میکروبیوم روده سالمی دارند، امکان پذیر مصرف مکمل‌های پروبیوتیک تحول قابل توجهی تشکیل نکند. در روبه رو، برای افرادی که دچار اسهال ناشی از مصرف آنتی‌بیوتیک شده‌اند، پروبیوتیک‌ها می‌توانند به برگشت دادن اعتدال فلور روده پشتیبانی کنند، هرچند نتایج امکان پذیر از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد.

محدودیت‌ها و خطرات احتمالی مصرف پروبیوتیک

اگرچه پروبیوتیک‌ها عموماً ایمن در نظر گرفته خواهد شد، اما مصرف آن‌ها بدون محدودیت یا خطر نیست. در افراد با سیستم ایمنی ضعیف، همانند بیماران تحت شیمی‌درمانی یا مبتلایان به بیماری‌های خاص، خطر ابراز عفونت‌های نادر در تاثییر مصرف پروبیوتیک‌ها وجود دارد.

کیفیت محصولات پروبیوتیک حاضر در بازار نیز متفاوت است. برخی محصولات امکان پذیر حاوی سویه‌های غیرفعال یا دوز ناکافی از باکتری‌های سودمند باشند که اثربخشی آن‌ها را افت می‌دهد. این چنین، مصرف بیشتر از حد پروبیوتیک‌ها در برخی افراد می‌تواند تبدیل عوارض جانبی همانند نفخ و ناراحتی گوارشی بشود. به این علت، انتخاب محصول معتبر و مشاوره با پزشک یا متخصص تغذیه اهمیت بسیاری دارد.

منبع های غذایی طبیعی پروبیوتیک‌ها

علاوه بر مکمل‌ها، پروبیوتیک‌ها به طور طبیعی در برخی غذاهای تخمیری نیز یافت خواهد شد. ماست طبیعی، به‌اختصاصی انواعی که حاوی کشت‌های زنده لاکتوباسیلوس و بیفیدوباکتریوم می باشند، منبع خوبی محسوب می‌بشود. کفیر، نوشیدنی تخمیری شیری، حتی تنوع بیشتری از باکتری‌های سودمند را اراعه می‌دهد.

سبزیجات تخمیری همانند کلم‌ترش (ساورکرات غیرپاستوریزه) و کیمچی نیز حاوی باکتری‌های لاکتوباسیلوس می باشند. محصولات سویای تخمیری همانند میسو و تمپه نیز گزینه‌های گیاهی مناسبی برای دریافت پروبیوتیک‌ها به شمار می‌روال. مسئله مهم این است که برای منفعت‌مندی از این باکتری‌ها، بهتر است محصولات غیرپاستوریزه یا با برچسب “حاوی کشت زنده” انتخاب شوند.

چه افرادی بیشترین سود را از پروبیوتیک‌ها می‌برند؟

افراد مبتلا به اختلالات گوارشی خاص همانند سندرم روده تحریک‌پذیر، یبوست مزمن، یا افرادی که دوره درمان با آنتی‌بیوتیک را گذرانده‌اند، امکان پذیر از مصرف موثر پروبیوتیک‌ها سود ببرند. با این حال، افرادی که از سلامت گوارش خوبی برخوردارند، لزوماً نیازی به مصرف مکمل‌های پروبیوتیک ندارند.

یک رژیم غذایی متعادل و غنی از فیبر، همراه با مصرف منظم غذاهای تخمیری طبیعی همانند ماست، می‌تواند به خوبی از میکروبیوم روده حمایتکند. برای گروه‌های حساس همانند کودکان، سالمندان و زنان باردار یا شیرده، مشورت با پزشک قبل از اغاز مصرف هرگونه مکمل پروبیوتیک الزامی است، چون تحقیقات در این گروه‌ها محدودتر است و انتخاب سویه مناسب اهمیت اختصاصی‌ای دارد.

در نهایت، در حالی که پروبیوتیک‌ها می‌توانند ابزار مفیدی برای تنظیم گوارش در برخی افراد باشند، نباید آن‌ها را جانشین یک سبک زندگی سالم و رژیم غذایی متعادل دانست. انتخاب آگاهانه محصول، دوز مناسب و در صورت نیاز، مشورت با متخصصان سلامت، کلید منفعت‌مندی ایمن و مؤثر از این میکروارگانیسم‌های سودمند است.

منبع: مهر