بزرگترین ناوگان زیردریایی جهان متعلق به کدام کشور است؟ تحلیل قدرتهای دریایی, تعیین کشوری که بیشترین تعداد زیردریایی را در زرادخانه نظامی خود دارد، چالشبرانگیز است. دولتها معمولاً آمار نظامی را پنهان نگه میدارند و اعداد دقیق همیشه در دسترس نیستند. با این حال، پنهان کردن شناورهای بزرگ برای همیشه غیرممکن است؛ بنابراین تخمینهای منابع مستقل میتوانند نسبتاً دقیق باشند، حتی وقتی کشورها در ارائه اطلاعات همکاری نمیکنند.

نکته مهم این است که تعداد کل زیردریاییها معیار خوبی برای سنجش قدرت زیردریایی یک کشور نیست. تمام زیردریاییها یکسان ساخته نشدهاند. اگر کشوری زیردریاییهای قدیمی جنگ جهانی اول را جمعآوری کند، از نظر تئوری میتواند بیشترین تعداد را داشته باشد.

در مقابل، ایالات متحده ۷۱ زیردریایی دارد که همگی از نوع هستهای میباشند. ۵ فروند از پیشرفتهترین و قویترین زیردریاییهای هستهای جهان؛ از ونگارد تا باراکودا این بدان معنا نیست که زیردریاییهای دیزلی بیارزش هستند. اگرچه پیشرفتهترین زیردریاییهای مدرن عمدتاً هستهای هستند، زیردریاییهای دیزلی مزایای خاص خود را دارند.

علاوه بر این، شناورهای قدیمیتر اغلب برای مدرنسازی با فناوریهای نوین تجهیز میشوند که قدرت بالاتری نسبت به مدلهای اصلی به آنها میبخشد. نیروی دریایی ایالات متحده ۷۱ زیردریایی مستقیمترین منبع برای تعداد زیردریاییهای در اختیار ایالات متحده، خود دولت این کشور است.

داد در مجموع ۷۱ زیردریایی عملیاتی را تشکیل میدهد که توسط منابع مستقل نیز تایید شده است.

بنابراین، نه تنها ارتش ایالات متحده بیش از ارتش هر کشور دیگری زیردریایی دارد، بلکه به احتمال زیاد مدرنترین ناوگان جهان را نیز در اختیار دارد. هر زیردریایی در حال خدمت در نیروی دریایی ایالات متحده از نوع هستهای است و جدیدترین مدلها بسیار پیشرفتهتر و مرگبارتر از آنچه اکثر افراد تصور میکنند هستند. در واقع، ناوگان زیردریایی این نیرو با جدیدترین فناوریها مجهز شده و این شناورها در طول زمان ارتقا مییابند.

شناورهای قدیمیتر بهطور سیستماتیک با جدیدترین کلاسها، همانند زیردریاییهای کلاس ویرجینیا جایگزین میشوند. ناوگان زیردریایی ایالات متحده به طور غیرقابل انکاری در حال پیشرفت است. نزدیک به نیمی از ۵۳ زیردریایی تهاجمی سریع از مدلهای کلاس لس آنجلس هستند. این زیردریاییها برای اولین بار در اواسط دهه ۱۹۷۰ به آب انداخته شدند و در کل ۲۵ فروند از این کلاس در خدمت هستند.

اگرچه این شناورها در حال کهنهسوزی هستند، اما انرژی آنها توسط رآکتورهای هستهای تامین میشود که به آنها اجازه میدهد مسافتهای شگفتانگیزی را بدون نیاز به سوختگیری مجدد بپیمایند. در زیردریاییهای هستهای، نگرانی در مورد سوخت آخرین نگرانی خدمههاست. نیروی دریایی روسیه ۶۴ زیردریایی به ادعای مبادرت تهدید هستهای، روسیه در کل ناوگانی متشکل از ۶۴ زیردریایی دارد.

بر اساس گزارشها، این زرادخانه شامل ۱۴ زیردریایی تهاجمی با رآکتور هستهای، ۱۱ زیردریایی حامل موشکهای کروز هستهای، ۱۶ زیردریایی حامل موشکهای بالستیک هستهای و ۲۳ زیردریایی تهاجمی دیزلی میباشد. در مقایسه با ناوگانهای افسانهای جنگ جهانی دوم، این اعداد ممکن است کم به نظر برسند، اما ناوگانی متشکل از ۶۴ زیردریایی در قرن بیست و یکم برای قرار دادن روسیه در رتبه دوم این فهرست کافی است.

با توجه به اینکه نزدیک به یکسوم از زیردریاییهای ناوگان روسیه به جای موتورهای هستهای از نوع دیزلی هستند، مدرن بودن ناوگان روسیه مورد تردید قرار میگیرد. با این حال، تعداد زیادی از این قایقهای روسی منسوخ نشدهاند و روسیه به جای جایگزینی، زیردریاییهای قدیمی خود را با فناوریهای مدرن ارتقا میدهد، روشی که در بزرگترین ارتشهای جهان رایج است.

به عنوان مثال، روسیه در سال ۲۰۱۹ اعلام کرد که قصد تشکیل یک کلاس مدرن از زیردریاییهای هستهای به نام کلاس را دارد. چهار سال بعد، دو فروند از این کلاس به ناوگان روسیه اضافه شدند. اما افزودن شناورهای پیشرفته جدید، تنها رویه مهم این کشور نیست. در عوض، بیشتر زیردریاییهای روسی به جای تعویض، ارتقا یافتهاند. آخرین نمونه، زیردریاییهای کلاس SSGN است که دوازده فروند از آنها تعمیر و ارتقا یافتهاند.

انتظار میرود این ارتقاها عمر مفید این زیردریاییها را ۲۰ سال افزایش دهد. بنابراین، اگرچه ناوگان زیردریایی روسیه به طور کامل مدرن نشده است، اما برای رقابت کارآمد در دنیای مدرن نگهداری شدهاند. ناوگان زیردریایی روسیه دومین ناوگان بزرگ جهان است و بدون شک نیرویی است که باید در محاسبات قرار گرفت.

نیروی دریایی چین ۶۰ زیردریایی به گفته منابع مستقل، چین سومین ناوگان زیردریایی بزرگ جهان را با ۶۰ فروند زیردریایی رزمی در اختیار دارد. چین نمونه مناسبی از کشوری است که تعداد قابل توجهی زیردریایی دارد، در حالی که قدرت واقعی ناوگان زیردریایی آن مورد تردید است. در حالی که زیردریاییهای ایالات متحده کاملاً هستهای هستند، بر اساس گزارشها، چین در مجموع ۱۲ زیردریایی هستهای در ناوگان خود دارد.

در مقایسه با ایالات متحده و روسیه، زرادخانه زیردریایی چین بدون شک پایینتر است، اما این بدان معنا نیست که ضعیف است. شش زیردریایی از زیردریاییهای هستهای چین، حامل موشکهای بالستیک و شش فروند دیگر زیردریاییهای تهاجمی هستند. برای بقیه ناوگان، به نظر میرسد چین تصمیم به مدرنسازی داشته باشد.

به نقل از رویترز، ۴۸ زیردریایی چینی از نوع زیردریاییهای تهاجمی با موتور دیزلی هستند و در حالی که تعداد زیردریاییهای چین در رتبه سوم بعد از ایالات متحده و روسیه قرار دارد، این کشور در واقع بزرگترین نیروی دریایی جهان را با بیش از ۳۷۰ کشتی جنگی دارد. برنامه چین برای گسترش ناوگان دریایی خود شامل اضافه کردن نسل بعدی زیردریاییهای هستهای است.

درک برنامههای چین برای ناوگان زیردریایی از حادثهای در سال ۲۰۲۴ آشکار شد، وقتی یک زیردریایی چینی با موتور هستهای در میانه لنگر انداختن در اسکله غرق شد. چین در این مورد اظهار نظری نکرده، اما خبر در رسانهها منتشر شد. این سانحه تلاش چین برای یک ناوگان زیردریایی مدرن هستهای را فاش کرد، اما سوالاتی را در مورد طرحها و فناوریهای به کار رفته نیز به وجود آورد.

چین ممکن است سومین ناوگان زیردریایی بزرگ جهان را در اختیار داشته باشد، اما این کشور به وضوح در مسیر گسترش ظرفیتهای دریایی خود در سالهای آینده است. ۱۵ کشوری که نیروی دریاییشان بیشترین تعداد زیردریایی را دارد؛ جایگاه ایران کجاست؟