دکتر وحیده شایگان، رئیس اداره نظارت و برسی غذا‌های اختصاصی و بسته‌بندی فرآورده‌های غذایی و آشامیدنی سازمان غذا و دارو، در یک لایو اینستاگرامی با عنوان محصولات تراریخته بیان کرد که اگرچه واژه تراریخته نگرانی ایجاد می‌کند، اما سازمان ایمنی این مواد را به طور کامل تضمین می‌کند.
وی اعلام کرد که در ایران تنها چهار نوع دانه روغنی تراریخته وجود دارد کلزا، ذرت، سویا و پنبه‌دانه. از میان این موارد، مصرف پنبه‌دانه در سال‌های اخیر محدود بوده و بیش‌ترین عرضه مربوط به سویا و ذرت است.
شایگان اشاره کرد که سویا و ذرت علاوه بر روغن، محصولات جانبی متعددی دارند؛ از جمله پف‌فیل، کنسرو ذرت، آرد ذرت، پروتئین سویا و جایگزینی پروتئینی در برگر‌ها. نگرانی اصلی مصرف‌کنندگان اما بر سر ایمنی این محصولات متمرکز است.
رئیس اداره نظارت توضیح داد که کلزا و پنبه‌دانه تنها برای استخراج روغن استفاده می‌شوند و طبق قانون باید برچسب تراریخته روی روغن‌های حاصل از آن‌ها درج گردد. نتایج آزمایشات نشان می‌دهد که مراحل تصفیه اثری از دی‌ان‌ای تبدیل ژنتیکی را در روغن نهایی باقی نمی‌گذارد. این تغییرات ژنتیکی عمدتا برای مقاوم‌سازی گیاه در برابر آفات و کاهش مصرف سموم به کار رفته‌اند.
او تأکید کرد که استفاده از این محصولات مصرف آفت‌کش‌ها را کاهش داده و تا کنون هیچ موردی از آسیب به سلامت از سال ۱۹۹۶ تا به امروز گزارش نشده است. نگرانی‌های زیست‌محیطی در برخی کشور‌ها وجود دارد، اما درباره روغن‌ها هیچ دغدغه‌ای وجود ندارد.
شایگان تصریح کرد که در فرآیند استخراج روغن خام از دانه‌های روغنی، مراحل تصفیه به گونه‌ای است که ذره‌ای از دی‌ان‌ای تحول‌یافته در روغن تصفیه شده باقی نمی‌ماند. برخی واحد‌های تولیدی ممکن است به سوء استفاده از برچسب غیر‌تراریخته بپردازند، در حالی که محصولات غیر‌تراریخته هیچ برتری ایمنی نسبت به نوع تراریخته ندارند.
به موجب قانون ایمنی زیستی، پایش برچسب‌گذاری محصولات از وظایف سازمان است تا حق انتخاب مصرف‌کننده محفوظ بماند. در برنامه پایش سطح عرضه، محصولات تراریخته از گمرکات رصد شده و نتایج آزمایشگاه‌ی با اعلامیات مبدا مقایسه می‌شود.
رئیس اداره نظارت یادآور شد که در سطح جهان بیش از ۳۱ محصول تراریخته مصرف می‌شود، در حالی که در ایران تنها چهار مورد مجاز هستند. برخی روغن‌ها مانند روغن آفتابگردان برچسب غیر‌تراریخته می‌دهند، در حالی که نوع تراریخته آن در جهان وجود ندارد. مردم باید اطمینان داشته باشند که تمام مجوزهای ورود صادره، ایمنی پذیرفتنی دارد.
شایگان خاطرنشان کرد که دانه‌های ذرت، سویا، کلزا و پنبه‌دانه در ایران عمدتا برای تولید روغن خوراکی استفاده می‌شوند و ایمنی آن‌ها در طول سال‌های مصرف احراز شده است. کنجاله پنبه‌دانه و کلزا مصرف انسانی ندارند و احتمالا برای دام استفاده می‌شوند، اما سویا و ذرت در غذا‌های انسانی مانند آرد، کنسرو، آجیل، اسنک و پروتئین مورد استفاده قرار می‌گیرند.
در پایان، وی بر ضرورت برچسب‌گذاری بر اساس بند ب ماده هفت قانون ایمنی زیستی تأکید کرد و گفت که اگرچه در روغن تصفیه شده اثری از دی‌ان‌ای تبدیل‌یافته باقی نمی‌ماند، اما رصد برچسب‌گذاری به صورت سالانه در برنامه‌های عملیاتی سازمان قرار دارد تا اطمینان مصرف‌کننده تضمین شود. جمع‌بندی نهایی این است که محصولات تراریخته برچسب‌گذاری می‌شوند، اما حتی در صورت تراریخته بودن، کاملا سالم و ایمن هستند.
