آیا قرصهای تقویت حافظه واقعاً جواب میدهند؟ بررسی علمی مکملهای مغز, بسیاری از افراد برای بهبود عملکرد ذهنی و پیشگیری از زوال عقل به سراغ مکملهای حافظه میروند، اما جامعه علمی همچنان در مورد اثربخشی واقعی این محصولات تردید دارد. اگرچه برخی مواد موجود در این قرصها پتانسیل اثرات مفیدی را نشان میدهند، شواهد قطعی و کافی برای تایید کارایی کلی آنها وجود ندارد. قرصهای حافظه چیستند و چه ادعاهایی دارند؟

عبارت قرص حافظه برچسبی عمومی برای طیف وسیعی از مکملهای خوراکی است که ادعا میکنند میتوانند حافظه را تقویت کنند، کارکرد شناختی را ارتقا دهند و حتی در کنترل یا درمان بیماریهایی مانند زوال عقل و آلزایمر موثر باشند.

بررسی اثربخشی محبوبترین مواد فعال جینکو بیلوبا بهبود جریان خون مغزی بر اساس مرور تحقیقاتی انجام شده در سال ۲۰۲۲، عصاره جینکو بیلوبا میتواند جریان خون را بهبود بخشد. این ویژگی میتواند اثرات سودمندی همچون پیشگیری از سکته و کاهش علائم حرکتی در افراد مبتلا به اختلال شناختی خفیف داشته باشد، اگرچه اثر مستقیم و قوی بر روی حافظه سالمندان اثبات نشده است.

فلاونوئیدها تقویت حافظه بصری کوتاهمدت مطالعات انسانی اخیر نشان میدهند که فلاونوئیدها (موجود در میوهها، سبزیجات و چای) ممکن است بر روی تواناییهای روان-حرکتی و حافظه کوتاهمدت بصری اثر مثبت بگذارند.

کافئین هوشیاری موقت با عوارض احتمالی قهوه به عنوان رایجترین منبع کافئین، میتواند دقت و هوشیاری را به صورت موقت افزایش دهد. با این حال، مصرف بیش از حد یا حساسیت فردی میتواند منجر به عوارضی همچون عصبیات، سردرد، تهوع و اختلال در خواب شود که در درازمدت بر عملکرد شناختی اثر منفی میگذارند.

ویتامینها، مواد معدنی و آنتیاکسیدانها مذهب رایج مبنی بر اینکه مکملهای ویتامین گروه ب، ویتامین ای و آنتیاکسیدانها حامی سلامت مغز هستند، اگرچه در موارد کمبود واقعی مفیدند، اما برای افراد سالم با رژیم غذایی متعادل، اثبات اثربخشی مکملسازی اضافه برای پیشگیری از زوال عقل دشوار است.

اسیدهای چرب امگا ۳ سازنده مغز مرورهای علمی سال ۲۰۲۲ که اسیدهای چرب امگا ۳ (به ویژه DHA) نقش حیاتی در ساختاریابی غشای سلولی نورونها، بهبود جریان خون مغزی، و پشتیبانی از فرآیندهای یادگیری و حافظه دارند. مصرف منظم ماهیهای چرب یا مکملهای باکیفیت میتواند بخشی از استراتژی حفظ سلامت شناختی باشد.

استراتژیهای اثباتشده و پایه برای سلامت مغز متخصصان تأکید دارند که به جای وابستگی به قرصها، تغییرات سبک زندگی ستون فقرات حفظ حافظه و پیشگیری از دمانسیا هستند.

این موارد شامل موارد زیر میشوند تغذیه با رژیمهای سالم مانند رژیم مدیترانهای (غنی از سبزی، میوه، حبوبات، گندم کامل و روغن زیتون) فعالیت بدنی منظم و هوازی (حداقل ۱۵۰ دقیقه در هفته) حفظ وزن ایدهآلی و کنترل فشار خون، قند خون و کلسترول اجتناب از سیگار، الکل و تعرض به آلودگی هوا مدیریت استرس و مهارتهای مقابله با اضطراب خواب با کیفیت و کافی (۷ تا ۹ ساعت در شب) فعالیتهای ذهنی چالشبرانگیز (یادگیری زبان جدید، بازیهای فکری، مطالعه) تعاملات اجتماعی فعال و پیشگیری از انزوا نتیجهگیری نهایی این است که مکملها میتوانند در موارد خاص و با نظارت پزشک مکملکننده باشند، اما هرگز جایگزین سبک زندگی سالم نیستند.

قبل از شروع هر مکملسازی، مشورت با متخصص برای بررسی تداخلات دارویی و نیازهای واقعی بدن ضروری است.