بررسی ۱۰ جت جنگنده با بیشترین برد پروازی در سال ۲۰۲۵, هواپیماهای نظامی در میدان نبرد نقشهای متنوعی ایفا میکنند و معمولاً میتوان کارکرد، تجهیزات و تسلیحات آنها را از حروف نامگذاری یا طراحی بدنه تشخیص داد. اگرچه ارتشهای جهان از طیف وسیعی از هواپیماهای جنگی بهره میبرند، اما جتهای جنگنده به دلیل قابلیتهای منحصر به فرد، نماد قدرت هوایی محسوب میشوند.

موزه ملی نیروی هوایی ایالات متحده جتهای جنگنده را هواپیماهایی تعریف میکند که برای رهگیری و انهدام اهداف هوایی طراحی شدهاند و قابلیت مداخله و حمایت نزدیک هوایی را دارند.

در این مقاله ۱۰ جت جنگنده معرفی شدهاند که بیشترین برد پروازی را در سال ۲۰۲۵ دارا هستند و میتوانند برای زمان طولانیتری در آسمان بمانند. برد پروازی چیست و چگونه محاسبه میشود؟ وقتی از عملکرد جت صحبت میشود، معمولاً سرعت آن مورد توجه قرار میگیرد؛ اما برد پروازی مفهوم متفاوتی دارد. بر اساس تعریف ناسا، برد هواپیما حاصلضرب سرعت زمینی در حداکثر زمان پرواز است.

حداکثر زمان پرواز به عوامل زیادی نظیر مقدار سوخت، نوع موتور و تنظیم دریچه گاز بستگی دارد.را به صورت نظری نامحدود کنند.

اما در محاسبات استاندارد، تنها یک باک پر از سوخت در نظر گرفته میشود و سوختگیری در هوا برد را افزایش نمیدهد، بلکه فقط شمارش فاصله را بازنشانی میکند. ۱۰. اف-۱۶ فایتینگ فالکون اف-۱۶ فایتینگ فالکون ساخت لاکهید مارتین، یکی از شناختهشدهترین جتهای جنگنده مدرن است که سالها در نیروی هوایی آمریکا و متحدان خدمت کرده است. اگرچه از نظر عملکرد خالص ممکن است به سطح اف-۱۵ ایگل یا اف-۱۴ تومکت نرسد، اما برد پروازی قابلتوجهی دارد.

این جت از سال ۱۹۷۶ در خدمت است و در مدلهای تکنشین (A) و دونشین (B) عرضه شده. در عملیات طوفان صحرا، اف-۱۶ بیشتر در مأموریتهای حمله به زمین علیه فرودگاهها، تأسیسات نظامی و موشکهای اسکاد به کار رفت. بر اساس دادههای رسمی، برد پروازی اف-۱۶ بیش از ۳,۲۰۳ کیلومتر است؛ با توجه به اینکه طول قاره آمریکا در بلندترین مسیر ۴,۴۸۰ کیلومتر است، این برد قابلتوجه است.

نکته مهم اینکه نیروی هوایی آمریکا از عبارت برد فرابری استفاده میکند که مسافت با حداکثر سوخت و حداقل بار نظامی را نشان میدهد؛ یک اف-۱۶ کاملاً مسلح قادر به دستیابی به این عدد نخواهد بود. ۹. چنگدو جی-۲۰ بلک ایگل چین با جی-۲۰ بلک ایگل، جت جنگنده پنهانکاری ساخته که در سپتامبر ۲۰۱۷ وارد خدمت شد.

این هواپیما نه تنها از سریعترین جتهای جهان است (فقط پایینتر از اف-۲۲ رپتور و داسو میراژ ۲۰۰۰)، بلکه چین توانسته تولید آن را با سرعت بالا پیش ببرد. برخی معتقدند جی-۲۰ نتیجه مهندسی معکوس اف-۱۱۷ نایتهاوک سرنگونشده در صربستان (۱۹۹۹) است. برد عملیاتی جی-۲۰ حدود ۳,۳۸۱ کیلومتر برآورد شده که افزایش جزئی نسبت به اف-۱۶ است. با این حال وزن جی-۲۰ تقریباً دو برابر اف-۱۶ است (حتی بدون سوخت و تسلیحات).

از نظر سرعت، جی-۲۰ با ۲,۰۸۸ کیلومتر در ساعت از اف-۱۶ (۲,۴۰۰ کیلومتر در ساعت) کندتر است. ۸. پیاِیسی جیاف-۱۷ تندر (PAC ) جت جنگنده جیاف-۱۷ تندر حاصل همکاری مجتمع هوانوردی پاکستان (PAC) و شرکت چنگدو چین (CAC) است. پاکستان از ۲۰۰۷ این جت را استقرار داده و ستون فقرات نیروی هوایی خود کرده؛ میانمار، نیجریه و آذربایجان نیز از آن استفاده میکنند. وبسایت رسمی PAC برد فرابری ۳,۴۶۱ کیلومتر برای جیاف-۱۷ اعلام کرده است.

با وزنی حدود ۷,۹۶۵ کیلوگرم (بدون سوخت و سلاح)، این جت سبکتر از اف-۱۶ و جی-۲۰ است که برد طولانیتر را توجیه میکند. اما سرعت حداکثر ۱,۲۹۰ کیلومتر در ساعت، در مقایسه با رقبای فراصوتی، محدودیت دارد. ۷. شنیانگ جی-۱۱ فلنکر بیپلاس ( B+) چین با دریافت فناوری روسیه، جت جنگنده سوخو سو-۲۷ فلنکر را کپی و بومیسازی کرد.

مهندسان چینی تا ۱۹۹۲ به این تکنولوژی دسترسی نداشتند و سه سال بعد روسیه اجازه ساخت مدلهای سو-۲۷SK با ارابههای تقویتشده و رادار متفاوت را داد که پایه جی-۱۱ شد. اگرچه سو-۲۷ اصلی برتری دارد، اما جی-۱۱ همچنان قدرتمند است. برد عملیاتی حدود ۳,۵۰۹ کیلومتر و سرعت حداکثر ۲,۴۸۵ کیلومتر در ساعت است. نکته جالب اینکه وزن جی-۱۱ تقریباً برابر جی-۲۰ است، اما از نظر سرعت، برد و سقف پروازی از آن بهتر عمل میکند.

تسلیحات اصلی جی-۱۱ همچنان از روسیه تامین میشود. ۶. جیاچ-۷ فلاندر / افبیسی-۱ فلایینگ لئوپارد ( / ) در حالی که جتهای جنگنده در پایینترین محدوده برد قرار دارند، بمبافکنها برد بیشتری دارند. اما هواپیماهای چندنقشه میتوانند این مرزها را بشکنند. جیاچ-۷ فلاندر یک جنگنده/بمبافکن دونشینی است که روی موتور توربوفن اسپی ساخت رولز رویس بریتانیا متکی است.

ناتو به آن فلاندر (سفره ماهی) میگوید، در حالی که نام رسمی صادراتی پلنگ پرنده است. هر دو نسخه قابلیتهای مشابهی دارند. حداکثر برد عملیاتی ۳,۶۷۸ کیلومتر و سرعت بین ۱,۱۶۳ تا ۱,۷۸۹ کیلومتر در ساعت (بسته به بار سوخت یا تسلیحات) است. این هواپیما میتواند تا ۹ تن مهمات از جمله موشک، بمبهای هدایتشونده و پرتابی حمل کند. طبیعتاً به دلیل نقش بمبافکنی، برد بالاتری از جتهای جنگنده صرف دارد. ۵.

داسو رافال داسو آویاسیون، شرکت هوافضای فرانسوی، یکی از معدود تولیدکنندگان جتهای سهموتوره است. داسو رافال جت دوموتوره با بال دلتاست که فراتر از جنگنده صرف، نقشهای شناسایی، دفاع هوایی و سوختگیری را هم ایفا میکند. بدنه از مواد کامپوزیت ساخته شده که وزن را کاهش میدهد. برد فرابری رافال ۳,۶۸۰ کیلومتر با سه باک پرتابی گزارش شده.

اما در پیکربندی جنگی (دو موشک کروز، موشکهای MICA و سه باک پرتابی)، برد موثر به ۱,۸۴۰ کیلومتر میرسد. با این حال رافال یکی از معدود جتهاست که در تمرینات توانسته بر اف-۲۲ رپتور برتری بدست آورد، بنابراین مخازن اضافی ضرورت استراتژیک دارند. ۴. کیایآی کیاف-۱۶ فایتینگ فالکون (KAI ) اف-۱۶ اصلی جت اسطورهای است اما محدودیتهای بردی دارد. کره جنوبی در ۱۹۹۱ مجوز ساخت مدلهای C/D را گرفت و کیاف-۱۶ را ساخت.

ظاهری مشابه دارد اما داخلیها (موتور، جمینگ راداری) ارتقا یافتهاند. برد فرابری کیاف-۱۶ به ۴,۱۷۶ کیلومتر میرسد (برتر از ۳,۲۰۳ کیلومتر نسخه آمریکایی). اما سرعت حداکثر تنها ۱,۳۹۲ کیلومتر در ساعت در برابر ۲,۴۰۰ کیلومتر اف-۱۶ است. کیاف-۱۶ حدود ۴۵۰ کیلوگرم سبکتر است اما میتواند نزدیک ۴ تن بار بیشتر حمل کند که مزیت تاکتیکی است. ۳. سوخو سو-۲۷ فلنکر سو-۲۷ فلنکر، پایه و اساس خانواده وسیعی از جتها (از جمله جی-۱۱) است.

برای رقابت با اف-۱۵ ایگل و اف-۱۴ تومکت طراحی شده و برای همکاری با میگ-۲۹ فولکروم بهینه شده بود. ناتو نام فلنکر را به آن داد. بر اساس اسناد نظامی OE (ODIN)، برد سو-۲۷ حدود ۳,۵۰۹ کیلومتر است؛ اما برخی منابع ۴,۳۷۴ کیلومتر را گزارش میدهند. برد رزمی موثر در حدود ۱,۱۹۴ کیلومتر برآورد شده است. ۲. سوخو سو-۵۷ فلون سو-۵۷ فلون پیشرفتهترین جت جنگنده پنهانکار روسیه و بازمانده اتحاد جماهیر شوروی است.

توسعه در دهه ۱۹۸۰ آغاز و پس از انحلال شوروی ادامه یافت. اگرچه در پنهانکاری و چابکی از اف-۲۲ رپتور عقب است، اما برد پروازی و قابلیتهای تهاجمی هوا-به-زمین فوقالعاده دارد. برد فرابری سو-۵۷ ۴,۴۷۴ کیلومتر (بیشتر از ۲,۹۶۰ کیلومتر اف-۲۲) است. در پیکربندی جنگی با سرعت مادون صوت برد به ۳,۴۷۸ کیلومتر و در سرعت فراصوت به ۱,۴۹۱ کیلومتر میرسد.

روسیه فعلاً ۴ تا ۱۵ فروند عملیاتی دارد و برنامه افزایش به ۷۶ فروند تا ۲۰۲۸ را دارد، هرچند هزینه بالا و سرعت تولید چالشبرانگیز است. ۱. مکدونل دوگلاس اف-۱۵ ایگل — برنده مطلق برد اف-۱۶ جانشین اف-۱۵ نیست؛ این دو جایگاههای متفاوتی دارند. اف-۱۶ مقرونبهصرفهتر است، اما اف-۱۵ میتواند طولانیتر در آسمان بماند. اف-۱۵ ایگل جنگنده تاکتیکی همه-فصل است که از دهه ۱۹۷۰ خدمت کرده و مدلهای مختلفی (تک/دونشین) دارد.

نیروی هوایی آمریکا ادعا میکند اف-۱۵ مسئول ۳۴ پیروزی از ۳۷ پیروزی هوا-به-هوای طوفان صحرا بوده و مدل E در شکار اسکادها در شب نقش حیاتی داشته. وقتی از برد صحبت میشود، اف-۱۵ با ۵,۵۲۰ کیلومتر (بیش از ۱,۰۰۰ کیلومتر فاصله از رقیب دوم) برنده بیرقیب است. این برد اجازه میدهد اف-۱۵ طول قاره آمریکا را طی کرده و برگردد.

اما همانند رافال، این عدد با سه مخزن سوخت خارجی و مخازن تطبیقی حاصل میشود؛ یک اف-۱۵ کاملاً مسلح در مأموریت جنگی برد کمتری خواهد داشت.