علائم هشداردهنده درد دیسک کمر از کمر درد تا ضعف اندام و اختلال اسفنکتر, دکتر محسن خاموشی، جراح مغز و اعصاب و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در گفتگو با خبرگزاری بهداشت نیوز به تشریح کامل علائم و عوامل خطرناک بیرونزدگی دیسک کمر پرداخت. ایشان کمر درد را شایعترین علامت این بیماری معرفی کرد که میتواند در ناحیه کمر موضعی باشد یا به صورت درد پرت شده (رادیولوپاتی) به سمت باسن، ران، پا و حتی نوک انگشتان بکشد.

علائم عصبی خطرناک ضعف اندام و اختلال کنترل ادرار به گفته دکتر خاموشی، بروز گزگز، مورموری (پاراستزی) و بیحسی در پاها از دیگر علائم رایج است. اما مهمترین و خطرناکترین نشانه، احساس ضعف در اندام تحتانی یا کاهش قدرت حرکتی پا است.

این حالت نشاندهنده فشردگی شدید ریشههای عصبی است و اگر با اختلال در حس اسفنکتری (کنترل ادرار و مدفوع) همراه شود، یک اورژانس جراحی محسوب میشود که نیازمند مراجعه فوری به پزشک است تا از عوارض دائمی پیشگیری گردد. چرا شیوع دیسک کمر در جوانان افزایش یافته است؟

این متخصص مغز و اعصاب تأکید کرد که اگرچه دیسک کمر در سالهای پیش بیشتر در سالمندان به دلیل فرآیندهای دژنراتیو (تخریبی) مانند کاهش ارتفاع دیسک، استئوفیتزنی (سختی مهره) و تنگی کانال نخاعی دیده میشد، اما امروزه با تغییر سبک زندگی، شیوع آن در دو جنس زن و مرد و در سنین پایینتر یکسان شده است.

عوامل اصلی مستعدکننده در جوانان عبارتند از سبک زندگی غیرفعال و کمحرکت عدم توجه به ورزش منظم انجام فعالیتهای سنگین و پرشهای ناگهانی افزایش وزن و چاقی نشستن طولانیمدت نامناسب (در کارهای اداری و رانندگی) مکانیزم آسیب دیسک و پیشرفت بیماری دیسکهای بینمهرهای در عمل بالشتکهای ژلهای هستند که بین دو مهره قرار گرفته و انعطافپذیری ستون فقرات را فراهم میکنند. این ساختارها نیروها را توزیع و جذب میکنند.

ئم ناگهانی و شدید عصبی مانند افت حس و ضعف عضلانی میگردد.

استراتژیهای پیشگیری و مدیریت غیرجراحی دکتر خاموشی بر ضرورت اصلاح سبک زندگی به عنوان ستون فقرات درمان تأکید کرد.

ایشان توصیه کرد کنترل وزن و کاهش اضافهوزن اجتناب از حمل اجسام سنگین و رعایت اصول ارگونومیک در برداشتن بار کاهش استفاده از پله و فعالیتهای با ضربه بالا نشستن صحیح با استفاده از پشتیهای ارگونومیک (لومبار ساپورت) برنامهریزی روزانه شامل پیادهروی، ورزشهای تقویت عضلات مرکزی و آبدرمانی بیمارانی که در کنار درمان دارویی و فیزیوتراپی، سبک زندگی خود را متحول میکنند، بهترین نتایج درمانی را کسب میکنند.

زمانی که جراحی ضروری میشود در مواردی که درمانهای محافظهکارانه پاسخگو نباشند یا علائم عصبی پیشرفتیافته (مانند ضعف عضلانی و اختلال اسفنکتر) وجود داشته باشد، جراحی روی کار میآید. در جراحیهای ساده تنها بخش بیرونزده دیسک برداشته میشود (دیسککتومی)، اما در صورت وجود تنگی کانال نخاعی یا بیثباتی مهره، اقدامات تکمیلی نظیر فیوژن (تعبیه پلاتین و اسکرو) یا سیمانگذاری مهره (ورتیبروپلاستی) ضروری است.

تصمیمگیری نهایی بر اساس ترکیب یافتههای MRI، معاینه بالینی و شرایط عمومی بیمار صورت میگیرد. مراقبتهای پس از جراحی جلوگیری از عود جراح مغز و اعصاب هشدار داد که جراحی به معنای بازگشت به عادات قبلی صدمهزا نیست. حتی پس از عمل موفق، امکان عود در همان سطح یا سطوح مجاور وجود دارد.

بنابراین تغییر دائمی سبک زندگی، تقویت عضلات و رعایت اصول ارگونومیک الزامی است تا از آسیب مجدد به ریشههای عصبی، حفظ تحرک و پیشگیری از جراحیهای تکراری اطمینان حاصل شود.