به گزارش بهداشت نیوز، علم تمرینات عصبی نشان می‌دهد که برای حفظ سلامت مغز همیشه لازم نیست به سراغ پازل‌های سودوکو برویم؛ می‌توانیم با استفاده از پنج حاس خود، به‌صورت جداگانه یا ترکیبی، اتصالات عصبی تازه را در مغز تقویت کنیم و قدرت حافظه را بهبود بخشیم. یکی از این تمرینات، استشمام بوه‌ای تازه و متنوع با بینی است.
ارتباط مستقیم بینی با مراکز حافظه مغز
لارنس سی. کاتز، نوروبیولوژیست معروف، معتقد است که تغییر بوه‌ای معمولی که با آن‌ها روبرو می‌شویم — مانند عطر قهوه در صبح و عطر کرم مرطوب‌کننده در شب — می‌تواند مسیر‌های عصبی گوناگون را تحریک کرده و حافظه را ارتقا دهد. مایکل لئون، محقق مقاله‌ای در سال ۲۰۲۳ در نشریه فرا‌نتیرز این نوروساینس، توضیح می‌دهد که سیستم بویایی یک بزرگراه مستقیم به مراکز حافظه مغز دارد و تأثیرگذاری آن بر حافظه بسیار بیش‌تر از بینایی و شنوایی است.
جزئیات مطالعه ۲۰۲۳ روی ۴۳ داوطلب سالم
این تحقیق کوچک اما دل‌نشین بر روی ۴۳ زن و مرد سالم در بازه سنی ۶۰ تا ۸۵ سال انجام شد. نیمی از شرکت‌کنندگان در معرض هفت بوی متفاوت (گل رز، پرتقال، اکالیپتوس، لیمو، نعناع، رزماری و اسطوخودوس) قرار گرفتند که هر شب یک بوی با استفاده از پخش‌کننده بو، به مدت دو ساعت و در طول چهار ماه استشمام می‌کردند. گروه کنترل، پخش‌کننده‌ای بدون بو داشت.
پس از اسکن مغزی و آزمون‌های حافظه شفاه‌ی، محققان متوجه شدند که داوطلبانی که در زمان خواب در معرض بوه‌ای متنوع بوده‌اند، در آزمون‌های حافظه کلامی ۲۲۶ درصد بهتر عمل کرده‌اند و ارتباطات عصبی مرتبط با حافظه در مغز آن‌ها تقویت شده بود. نتایج مشابه‌ی در مطالعه‌ای دیگر در سال ۲۰۲۲ بر روی افراد مبتلا به زوال عقل نیز مشاهده شد.
تمرین بویایی در زمان بیداری نیز موثر است
محققان تأکید می‌کنند که اگرچه مطالعه ۲۰۲۳ در حین خواب انجام شده، اما معرفی بوه‌ای تازه به بینی برای تقویت سلامت مغز در زمان بیداری نیز می‌تواند تمرین شود. لئون می‌گوید ما به‌طور کلی از بوه‌ای تازه و متفاوت محروم هستیم و تمرینات مغزی با این مواد طبیعی می‌تواند مزایای کوتاه‌مدت و بلندمدت برای حافظه داشته باشد.
راهکار‌های عملی برای استفاده روزانه
برای بهره‌گیری از نتایج این تحقیق، می‌توانید یک پخش‌کننده بو خریداری کرده و هر شب بوه‌ای مختلف را امتحان کنید. اگر ترجیح می‌دهید تمرینات نوروبیک را در حالت بیداری انجام دهید، می‌توانید چند روغن ضروری، لوسیون یا شمع معطر تهیه کنید و در ساعات مختلف روز به بینی خود معرفی نمایید. نکته کلیدی، ترکیب و تغییر مداوم بوها است؛ مثلا عطر قهوه صبحگاه‌ی را با وانیل جایگزین کنید یا اسانس نعناع فلفلی را در شب به دستگاه پخش‌کننده اضافه کنید. می‌توانید چشمان خود را ببندید و در آخر هفته سعی کنید بوه‌ای مختلف را حدس بزنید.
از دست دادن حافظه تنها به فرا‌موشی موارد جزئی روزمره محدود نمی‌شود؛ بیماری‌های عصبی مانند آلزایمر و اختلالات روانی مانند افسردگی نیز بر حافظه تأثیر می‌گذارند. استفاده پیشگیرانه از این تمرین بینی در زندگی روزمره، ابزاری ساده و بی‌ضرر برای نگه داشتن مغز در حالت فعال است.
