راهنمای کامل روزهداری ایمن برای بیماران دیابت نکات حیاتی و توصیههای تخصصی, ماه رمضان برای بیماران مبتلا به دیابت چالشهای خاصی دارد که نیازمند برنامهریزی دقیق و مشورت پزشکی پیش از آغاز ماه مبارک است. دکتر مهرنوش ذاکرکیش، فوقتخصص غدد و متابولیسم و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی جندیشاپور اهواز، در گفتوگو با خبرگزاری بهداشتنیوز، به تشریح اصول اساسی و خطاهای رایج در روزهداری دیابتیها پرداخته است.

ارزیابی ریسک و تصمیمگیری برای روزهداری اولین و مهمترین قدم، ارزیابی سطح ریسک بیمار توسط پزشک معالج است. بر اساس دستهبندیهای پزشکی، بیماران به سه گروه ریسک پایین، متوسط و بالا تقسیم میشوند.

در مقابل، بیماران با ریسک پایین میتوانند با اطمینان خاطر روزه بگیرند. برای گروه ریسک متوسط نیز، روزهداری مشروط به اصلاح سبک زندگی، تنظیم دوز داروها و کنترل دقیق قند، چربی و فشار خون تحت نظر پزشک امکانپذیر است. خطرات احتمالی روزهداری در دیابتیها نادیده گرفتن شرایط جسمانی میتواند به عوارض جدی منجر شود.

مهمترین خطرات شامل نوسانات شدید قند خون (هیپوگلسمی یا هایپرگلسمی)، کتواسیدوز دیابتی (بهویژه در دیابت نوع ۱)، آبودی و کاهش حجم مایعات بدن، و افزایش ریسک ترومبوز (خونریزی) میباشد. مصرف داروهای کاهنده قند بدون تنظیم دوز در طول روزه، احتمال بروز این اختلالات را به شدت بالا میبرد. اصول تغذیه در سحر و افطار رژیم غذایی دیابتی در رمضان تفاوت بنیادینی با افراد سالم ندارد، اما زمانبندی و نوع کربوهیدراتها حیاتی است.

(مانند تمر، آب میوه طبیعی یا شیره) برای رفع سریع قند خون، و سپس مصرف غذاهای اصلی حاوی پروتئین و فیبر توصیه میشود.

پایش قند خون الزامی و غیرمفطر پایش مکرر قند خون با گلوکومتر، مفطر نمیباشد و برای بیماران تحت درمان انسولین (نوع ۱ و نوع ۲ انسولینوابسته) الزامی است. اندازهگیری قند در ساعات مختلف (قبل از سحر، پیش از افطار، ۲ ساعت پس از افطار و هنگام بروز علائم) به پیشگیری از خطرات و تنظیم دوز دارو کمک میکند. ورزش در ماه رمضان زمان و شدت فعالیت بدنی منظم با شدت خفیف تا متوسط (مانند پیادهروی سریع) مفید و ایمن است.

اما ورزشهای سنگین و شدید در چند ساعت قبل از افطار منع است، زیرا احتمال هیپوگلسمی (کمخونی قند) و آبودی را به شدت افزایش میدهد. بهترین زمان برای ورزش، ۱ تا ۲ ساعت پس از افطار است. علائم هشداردهنده چه زمانی باید روزه شکسته شود؟

بیمار باید بلافاصله روزه را بشکند و اقدام درمانی کند در صورت بروز علائم هیپوگلسمی (لرز، تعریق، سرگیجه، گیجی، قند زیر ۷۰ میلیگرم بر دسیلیتر)، علائم هایپرگلسمی شدید (تشنگی و ادرار زیاد، قند بالای ۳۰۰، اسیدوز)، یا علائم آبودی شدید. حفظ جان اولویت شرعی و پزشکی دارد.

آمادگی پیش از رمضان کلید موفقیت مراجعه به پزشک ۲ تا ۴ هفته قبل از رمضان برای بازبینی داروها، آموزش کار با گلوکومتر، برنامهریزی تغذیهای و برنامه ورزش، تضمینکننده یک ماه رمضان سالم و پربرکت برای بیمار دیابتی است.