کد خبر: 285673

تاریخ انتشار کردن: یکشنبه 02 شهريور 1404 – 11:33

به نقل از بهداشت نیوز، سندرم تخمدان پلی‌کیستیک یا PCOS یک اختلال پیچیده در بدن زنان به حساب می اید که در دوران باروری ظاهر می‌بشود. این بیماری در واقع نوعی بی‌نظمی در کارکرد غدد درون‌ریز بدن است و از نشانه‌های مهم آن می‌توان به افزایش هورمون‌های مردانه، نامنظمی چرخه‌های قاعدگی و مشکلات تخمک‌گذاری اشاره کرد. بر پایه معیارهای تشخیصی پذیرفته شده، اگر دست‌کم دو نشانه از سه مورد یادشده در فرد وجود داشته باشد، پزشکان او را به گفتن مبتلا به PCOS شناسایی می‌کنند. اهمیت این سندرم تنها در اختلال باروری خلاصه نمی‌بشود؛ بلکه می‌تواند عرصه‌ساز مشکلاتی همانند چاقی، بیماری‌های قلبی‌عروقی، مقاومت به انسولین و حتی برخی سرطان‌ها باشد. این گستردگی عوارض، الزام یافتن راهکارهای درمانی بهتر و کم‌خطرتر را بیشتر از پیش آشکار می‌کند.

پژوهش‌های قبل نشان داده‌اند که این سندرم در سطح جهانی نزدیک به ۶ تا ۲۰ درصد زنان در سنین باروری را دچار می‌کند. در ایران نیز نزدیک به یک‌پنجم زنان بارور با این مشکل روبه رو می باشند. عوامل ژنتیکی، سبک زندگی ناسالم، کم‌تحرکی و تغذیه نامناسب در کنار تشخیص دیرهنگام از دلایل مهم ابراز این حالت می باشند. راه حلهای معمول درمان زیاد تر بر تحول سبک زندگی همانند رژیم غذایی و فعالیت بدنی تمرکز دارند، اما داروهای حاضر نه تنها درمان قطعی محسوب نمی‌شوند بلکه بعضی اوقات عوارض جانبی جدی تشکیل می‌کنند. داروهایی همانند کلومیفن سیترات می‌توانند تحریک به تخمک‌گذاری کنند، اما مصرف طویل‌زمان آن‌ها خطراتی نظیر سردرد، چندقلوزایی یا حتی افزایش گمان سرطان را در پی دارد. همین چالش‌ها علتشده پژوهشگران به جستوجو گزینه‌های جانشین و ایمن‌تری برای کنترل این بیماری باشند.

در همین جهت، گروهی از محققان مرکز تحقیقات بیوشیمی و تغذیه در بیماری‌های متابولیک دانشگاه علوم پزشکی کاشان به سرپرستی آزاده امینیان‌فر، مطالعه‌ای مروری را درمورد تأثیر ترکیبات گیاهی موسوم به فیتواستروژن‌ها بر این بیماری انجام داده‌اند. مقصد آن‌ها بازدید شواهد علمی حاضر در عرصه نقش این ترکیبات بر علائم و پیامدهای مرتبط با سندرم تخمدان پلی‌کیستیک بوده است.

روش کار پژوهش به این صورت می بود که محققان به سراغ منبع های علمی بین‌المللی رفتند و داده‌های حاضر بین سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۴ را گردآوری کردند. آن‌ها کارآزمایی‌های بالینی را که تاثییر فیتواستروژن‌ها یا همان استروژن‌های گیاهی را بر شاخص‌های گوناگون سلامت زنان مبتلا به PCOS بازدید کرده بودند، شناسایی و تحلیل کردند. این شاخص‌ها شامل سطح هورمون‌ها، حالت باروری، مقدار التهاب، مقاومت به انسولین، حالت لیپیدهای خون، وزن بدن و حتی ترکیب میکروبیوم روده بودند. منبع های علمی از پایگاه‌های معتبری همچون پاب‌مد، اسکوپوس، ساینس‌دایرکت و دیگر بانک‌های اطلاعاتی معتبر استخراج شدند.

نتایج این مرور نشان دادند که مصرف فیتواستروژن‌ها می‌تواند به افت سطح برخی هورمون‌ها همانند تستوسترون و LH پشتیبانی کند و در نتیجه تخمک‌گذاری را بهبود بخشد. این چنین شواهد حاکی از آن بودند که این ترکیبات توانسته‌اند سطح عوامل التهابی مهمی همانند IL-۶ و CRP را پایین بیاورند که این کار در افت مشکلات التهابی بیماران مؤثر بوده است.

از نظر دیگر، فیتواستروژن‌ها در بهبود حالت متابولیک بدن نیز نقش داشتند. به گفتن مثال، افت وزن و افت گمان ابراز سندرم متابولیک از اثرات مثبت آن‌ها گزارش شد. این ترکیبات این چنین با افزایش سطح مواد آنتی‌اکسیدانی همانند گلوتاتیون و افت مواد صدمه‌زای اکسیداتیو همانند مالون‌دی‌آلدئید، به بهبود مقاومت به انسولین و تحکیم سلامت روده پشتیبانی می‌کنند. با این حال، تأثیر آن‌ها بر چربی‌های خون و برخی شاخص‌های باروری همچون ضخامت آندومتر چندان روشن و قطعی نبوده است و نتایج متناقضی به همراه داشته است.

اهمیت یافته‌های این مطالعه که در «مجله علوم پزشکی فیض» وابسته به دانشگاه علوم پزشکی کاشان انتشار شده‌اند، در آن است که نشان خواهند داد فیتواستروژن‌ها می‌توانند به گفتن یک گزینه کمکی برای درمان این بیماری در نظر گرفته شوند. این ترکیبات که از گیاهانی همانند سویا، نخود، عدس و بذر کتان به دست می‌آیند، نه تنها در افت علائم هورمونی و بهبود قاعدگی نقش دارند بلکه می‌توانند کیفیت زندگی بیماران را نیز ارتقا دهند. از آنجا که داروهای شیمیایی حاضر عوارض قابل توجهی دارند، منفعت گیری از منبع های طبیعی همانند فیتواستروژن‌ها می‌تواند چشم‌انداز تازه‌ای برای بیماران و پزشکان فراهم کند.

با وجود این، پژوهشگران پافشاری می‌کنند که باید احتیاط به خرج داد. مقدار مصرف، نوع ترکیب و طول زمان منفعت گیری از فیتواستروژن‌ها می‌تواند اثرات متغیری تشکیل کند. به گفتن نمونه، در مطالعات قبل از مقادیر متنوعی از بذر کتان، ایزوفلاون‌های سویا، کوهوش سیاه و دیگر ترکیبات منفعت گیری شده که نتایج یکسانی به همراه نداشته است. به این علت، برای رسیدن به نتیجه قطعی، تحقیقات بیشتری با طراحی دقیق‌تر ملزوم است.

منبع: ایسنا